models.dev LLMTR sağlayıcı kaydı ve model metadata senkronu

models.dev bir uç nokta değil, açık bir metadata deposu

models.dev, model kimliklerini ve yeteneklerini TOML dosyalarında tutan açık bir metadata deposudur. İstek almaz, yanıt üretmez, anahtar taşımaz. Ajan araçları ve istemciler model listesini, bağlam sınırlarını ve yetenek bayraklarını buradan okur, sonra kullanıcıya seçenek olarak sunar. Yani depo bir çalışma zamanı bileşeni değil, bir keşif kaynağıdır.

Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur. Kayıt yoksa sağlayıcı kullanılamaz hale gelmez; kimliği elle yazan kullanıcı yine sonuç alır. Kayıt olmadığında kaybolan şey keşiftir: kullanıcı seçim ekranında modeli hiç göremez, dolayısıyla varlığından haberdar olmaz.

İki farklı keşif yolunu ayırt etmek gerekir. Metadata deposundan okuyan araçlar, kayıt birleştirildikten sonra listeyi görür; opencode bu gruptadır. Kendi açılışında gateway’in model ucunu çeken araçlar ise depodan bağımsızdır ve güncellemeyi beklemez. Her iki yol da aynı kanonik kimlikleri kullanır, tek fark listenin ne zaman tazelendiğidir.

Sağlayıcı kaydı beş alandan oluşuyor

Kayıt knowhycodata/models.dev deposunda add-llmtr-provider dalında duruyor. Sağlayıcı tanımı providers/llmtr altındaki provider dosyasıdır ve beş alandan ibarettir. Kısalığı yanıltmasın: bu beş satır aracın hangi istemciyi kuracağını, anahtarı nereden okuyacağını ve istekleri nereye göndereceğini birlikte belirler.

Görünen ad alanı seçim ekranındaki etikettir. Ortam değişkeni alanı, aracın anahtarı hangi değişkenden okuyacağını söyler ve LLMTR sağlayıcısını yerleşik taşıyan araçların kullandığı adla aynıdır, dolayısıyla iki yol arasında geçiş yapan kullanıcı değişken adını değiştirmek zorunda kalmaz.

Paket alanı en çok iş yapan satırdır: OpenAI uyumlu istemci seçildiği için aracın LLMTR’ye özel bir adaptör yazmasına gerek kalmaz, mevcut istemci taban adresi değiştirilerek kullanılır. Belge alanı kullanıcıyı dokümana, adres alanı ise gateway köküne yönlendirir.

providers/llmtr altındaki sağlayıcı tanımı

name = "LLMTR"
env = ["LLMTR_API_KEY"]
npm = "@ai-sdk/openai-compatible"
doc = "https://llmtr.com/docs"
api = "https://llmtr.com/v1"

Model kayıtları ile canlı katalog arasındaki kayma

Aynı çatalda providers/llmtr/models altında altı model dosyası bulunuyor: gemma-4, magibu-11b-v8, medgemma-4b, qwen3-6-35b, sincap ve trendyol-7b. Katalogda Türkiye’de barındırılan satır sayısı bugün bundan fazla ve altı kayıttan biri emekli bir kimliğe ait.

Kayma iki yönlüdür ve iki yön farklı sorunlar üretir. Metadata’da bulunup katalogda emekli olan bir kimlik, kullanıcıyı çalışmayan bir seçime yönlendirir. Katalogda canlı olup metadata’da hiç kaydı olmayan satırlar ise seçim ekranında hiç görünmez, yani var olan bir yetenek kullanılmadan kalır. Aşağıdaki tablo bugünkü durumu satır satır gösteriyor.

Emekli kayıt sorunu: llmtr/sincap

llmtr/sincap kimliği bugün katalogda emekli durumda. LLMTR emekli bir modeli katalogdan silmez ve gizlemez: satır görünür kalır ve emekli olduğu kendi sayfasında belirtilir. Böylece kimliği arayan bir kullanıcı satırın ne olduğunu, ne zaman emekli edildiğini ve neden yanıt vermediğini görebilir. Sessizce kaybolan bir kimlik, geriye dönük hata ayıklamayı imkânsız hale getirirdi.

Metadata tarafında ise kayıt hâlâ seçilebilir bir model gibi duruyor. Sonuç bir zincir hatasıdır: listesini depodan kuran araç kullanıcıya emekli bir kimlik önerir, kullanıcı onu seçer, istek gateway’e ulaştığında açıklayıcı bir reddedilme döner. Reddedilme doğrudur, yanlış olan seçeneğin listeye hiç girmiş olmasıdır. Doğru düzeltme kaydın metadata tarafında da emekli işaretlenmesidir.

Bu satır için tanımlı bir halef yok, çünkü katalogda aynı işi yapan Türkiye’de barındırılan bir eşdeğeri bulunmuyor. Otomatik yönlendirme yapılmaması bilinçli bir karar: farklı davranan ve farklı ücretlendirilen bir modele sessizce geçmek, kodunda hâlâ eski kimliği taşıyan çağırana yanlış bilgi verir. Genel metin ve araç çağıran işler için llmtr/gemma-4 ile llmtr/qwen3-6-35b canlı seçeneklerdir; hangisinin uygun olduğuna iş yükünü bilen çağıran karar verir.

• Emekli bir kimlik katalogda görünür kalır, ama istek kabul edilmez.
• Metadata kaydı emekli işaretlenmediği sürece araçlar o kimliği önermeye devam eder.
• Halefi olmayan satırlarda yerine geçecek modeli çağıran seçer, otomatik geçiş yapılmaz.
• Emeklilik tarihi ile metadata güncellemesi arasındaki fark, kullanıcıya doğrudan hata olarak yansır.

Yetenek bayrakları seçim sonucunu belirler

Bir metadata kaydı yalnızca kimlik taşımaz. Araç çağrısı, görüntü girdisi ve bağlam sınırı gibi bayraklar da oradadır ve ajan araçları modeli listeye alıp almamaya bu bayraklara bakarak karar verir. Kimlik doğru olsa bile bayrak yanlışsa seçim yanlış olur.

Zarar iki yönlüdür. Araç çağrısını gerçekten yapan bir model bayrağı eksik diye ajan işine uygunsuz görünür ve listeden düşer; araç çağrısını kabul etmeyen bir model ise bayrağı yanlış diye önerilir ve ilk araç isteğinde durur. Bu yüzden bayraklar model başına ölçülmelidir. Aynı ailedeki iki satırın yeteneği aynı olmak zorunda değildir; aşağıdaki tablo bunu Türkiye’de barındırılan satırlarda gösteriyor.

Kaydı katalogla senkron tutmak

LLMTR’nin model ucu anahtarsız okunabilir. Metadata kaydını üretmek veya doğrulamak için kimlik bilgisi gerekmez, dolayısıyla senkron kontrolü küçük bir betiğe indirgenebilir ve sürekli çalıştırılabilir.

Karşılaştırma üç küme çıkarır. Yalnızca metadata’da bulunan kimlikler emekli ya da hatalı kayıttır. Yalnızca canlı listede bulunanlar eksik kayıttır. İkisinde de bulunup alanları farklı olanlar ise bayrak ve sınır kaymasıdır; en sinsi grup budur, çünkü kimlik doğru göründüğü için gözden kaçar.

Kontrolü tek seferlik bir iş olarak görmeyin. Yeni satır eklemeleri ve emeklilik kararları iki metadata güncellemesi arasına düşebilir, dolayısıyla canlı liste her zaman referanstır. Kaydı okuyan araçlar depo birleştirmesini beklerken, canlı çekim yapan araçlar aynı değişikliği hemen görür; senkron kontrolü bu iki grubun aynı kimlikleri görmesini sağlar.

• Yalnızca metadata’da olan kimlikleri emekli işaretleyin veya kaldırın.
• Yalnızca canlı listede olan satırlar için kayıt ekleyin.
• Bağlam sınırı ve yetenek bayraklarını canlı yanıtla karşılaştırın.
• Karşılaştırmayı tarih damgasıyla kaydedin ki hangi güncellemede neyin değiştiği görülebilsin.

Anahtarsız katalog okuma ile metadata kayıtlarını karşılaştırma

# Katalog anahtarsız okunabilir, kayıt üretmek için kimlik gerekmez
curl -s https://llmtr.com/v1/models

# Yalnızca Türkiye'de barındırılan satırların kimlikleri
curl -s https://llmtr.com/v1/models | grep -o '"id":"llmtr/[^"]*"'

# Metadata çatalındaki kayıt dosyaları
ls providers/llmtr/models

Sık sorulan sorular

models.dev kaydı olmadan LLMTR modellerini kullanamaz mıyım?

Kullanabilirsiniz. Depo bir keşif kaynağıdır, çalışma zamanı bileşeni değil. Kanonik kimliği elle yazdığınızda istek normal şekilde çalışır. Kayıt olmadığında kaybettiğiniz şey, aracın seçim ekranında modeli listelemesidir.

Emekli bir kimliği çağırırsam ne olur?

Gateway isteği açıklayıcı bir yanıtla reddeder; bu bir ağ hatası değildir ve yeniden denemekle geçmez. Katalog satırı görünür kalmaya devam eder, böylece kimliğin ne olduğu ve neden çalışmadığı okunabilir. Halefi tanımlı olmayan satırlarda yerine geçecek modeli siz seçersiniz.

Kayıttaki paket alanı ne işe yarar?

Aracın hangi istemciyi kuracağını belirler. OpenAI uyumlu istemci seçildiği için araç tarafında LLMTR’ye özel bir adaptör yazılmasına gerek kalmaz; mevcut istemci taban adres değiştirilerek kullanılır. Bu alan yanlış olursa araç sağlayıcıyı kurabilir ama istekleri gönderemez.

Yetenek bayrağı yanlışsa hangi sonuç doğar?

İki yönlü zarar doğar. Araç çağrısı yapabilen bir model bayrağı eksik diye ajan işine uygunsuz görünüp listeden düşer; yapamayan bir model ise önerilip ilk araç isteğinde durur. Bayraklar bu yüzden model başına ölçülmeli, aile bazında kopyalanmamalıdır.

İlgili yazılar

• LLMTR entegre geliştirici araçları: 21 aracın bağlanma biçimi
• Claude Code’u LLMTR’ye bağlama: Anthropic Messages ucu rehberi
• Open WebUI’yi LLMTR’ye bağlama: sohbet listesini temiz tutan filtre

• Model katalogu
• Chat Completions rehberi
• API anahtarlari
• Fiyatlandirma